sobota, 29 marca 2014

Pierwsza eksperymentalna stacja telewizyjna w Katowicach

Pierwszą w historii Polski transmisję telewizyjną przeprowadziła w 1931 roku rozgłośnia Polskiego Radia w Katowicach. Teletransmisji dokonano w dniu 1 sierpnia 1931 roku - pomiędzy dwoma budynkami rozgłośni w Katowicach. Doświadczenia prowadził zespół naukowców i inżynierów  rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach. Próby przeprowadził pod nadzorem dyrektora inż. Jerzego Dyrny, inż. E. Twardawa na zbudowanej przez siebie aparaturze pokazowej. W amplifikatorni umieszczono nadajnik telewizyjny oparty na systemie Bairda. Obraz ruchomy rozkładano na punkty przy pomocy tarczy Nipkowa o 30 otworach   milimetrowych. Obok znajdował się odbiornik z przystawką telewizyjną – tarczą Nipkowa i lampką neonową. Sygnał przekazywany był kablem w ramach jednego laboratorium. Ogólnopolski tygodnik „Radjo” z dumą napisał :

„Obecnie donieść wypada o nowym sukcesie rozgłośni śląskiej, sukcesie, który dla radjotechniki polskiej uchodzić może śmiało za moment historyczny. Oto w dniu 1 sierpnia br. rozgłośnia katowicka jako pierwsza w Polsce przeprowadziła próby nadawania i odbioru telewizji. Próby te przeprowadził pod nadzorem i protektorem Dyrektora Rozgłośni inż. Dyrny na zbudowanej przez siebie aparaturze pokazowej inż. E. Twardawa. W amplifikatorni stacyjnej ustawiono nadajnik telewizyjny oparty na systemie Bairda. Obraz ruchomy (film) o powierzchni 30x40 mm rozkładano na punkty przy pomocy tarczy Nipkowa o 30 otworach milimetrowych. Tarcza obracała się 12½ razy na sekundę, dzięki czemu częstotliwość modulacyjna wynosiła 15.000 okresów. Impulsy powstające w komórce fotoelektrycznej wzmacniano w specjalnych precyzyjnych amplifikatorach i kierowano na radjostację celem modulowania fali nośnej. W tymże lokalu znajdował się odbiornik z przystawka telewizyjną, takąż samą jak nadawcza, tarczą Nipkowa i lampką neonową. Trudność synchronizacji obu tarcz ominięto, umieszczając je na wspólnym wale.  Dyr. Dyrna i inż. Twardawa obmyślili nowy, nader prosty system synchronizacyjny, który w niedługim czasie będzie prawdopodobnie podany do wiadomości publicznej tak, że po upływie kilku miesięcy Katowice będą miały kompletną aparaturę telewizyjną. Ponieważ omawiane próby udały się całkowicie, zamierza inż. Twardawa założyć towarzystwo telewizyjne, które będzie miało na celu szerzenie wśród ogółu zainteresowania ta nową gałęzią techniki. Zainteresowani mogą zgłaszać się wprost do p. Twardawy (Ruda na G. Śląsku, ul. Bąka 2). Śmiałą inicjatywę Katowic należy przywitać ze szczerym uznaniem”. 
 W ten sposób Polska stała się jednym z nielicznych wówczas krajów świata, które podjęły badania naukowe i eksperymentowały w tej dziedzinie, osiągając doprawdy duże efekty. Kolejne prace nad uruchomieniem stacji telewizyjnej w Polsce rozpoczęły się w roku 1935 w warszawskim Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym oraz w Polskim Radiu.

Autorzy telewizyjnego eksperymentu w pomieszczeniach technicznych Rozgłośni w Katowicach przy ulicy Warszawskiej (pierwszy z lewej: inż. Twardawa, drugi z lewej, Dyrektor Radia w Katowicach inż. F. J. Dyrna).